Cormac McCarthy – De Weg

De_Weg_omslagMcCarthy is een schrijver van wie ik een boek moest lezen. Een vriend van me bezwoer me al een paar keer dat dit een schrijver was die wist hoe het moest. Ik begon met De Weg en ik kon het niet meer wegleggen. Raadselachtig hoe dat kan. Het gaat over een barre tocht die zich ver van onze wereld afspeelt. Een afgebrande, naamloze wereld waar zich een catastrofe heeft afgespeeld. Wat het was krijgen we niet te weten, maar de lijken liggen na jaren nog steeds uitgedroogd in hun uitgebrande auto’s langs de weg. Een naamloze vader en zijn naamloze zoontje lopen naar het zuiden. Dat is de enige richtinggevende aanduiding. Meer is er niet. Een verlaten, anonieme wereld die je desondanks naar de keel grijpt.
Toch is het een van de meest optimistische boeken die ik de laatste tijd las.

Geplunderde wereld
McCarthy schetst een wereld waar de menselijke beschaving is weggeslagen. Alle resten ervan zijn geblakerd en verlaten. Vader en zoon houden zich ternauwernood in leven met wat andere mensen, jaren voor hen en al lang dood, hebben achtergelaten en verstopt. En wat nog niet aan plunderingen ten prooi is gevallen. En ondertussen regent het en als het niet regent waait de as van deze verbrande wereld hen in het gezicht.
De vader en de zoon zijn niet de enige overlevenden. Soms komen zij andere dolende en zich ternauwernood in leven houdende mensen tegen. En ‘ternauwernood’ betekent ook dat de mensen elkaar soms opeten. De ander is louter tot gevaar geworden. Iedere ontmoeting is een zenuwslopende krachtmeting tussen beroven of beroofd worden.

Goed en kwaad
We zijn met dit boek dus terechtgekomen op de bodem van de menselijke waardigheid. En toch spreken de vader en de zoon elkaar in korte, schokkerige taal moed in. Over ‘het vuur’ dat zij bij zich dragen. Over wie het goede wil en wie kwaad in de zin heeft.
‘Het vuur’, wat zou dat zijn? De liefde tussen vader en zoon? Het enige van blijvende waarde dat zij met zich meedragen?
En dit vuur krijgt een universele lading wanneer de vader over zijn zoon zegt:
Als hij niet het woord van God is, dan heeft God nooit gesproken.

…en de Heilige Geest?
Aan het eind van het boek vinden ze een lichtkogelpistool. In de branding van de zee gaat de vader een lichtkogel afschieten. Zomaar, om z’n zoontje te laten zien hoe het werkt. Dan ontspint zich deze dialoog (ik vertaal het zelf uit het Engels):

Ze kunnen het van ver zien toch, papa?
Wie?
Iemand.
Nee, niet zo ver.
Als je zou willen laten weten waar je was.
Je bedoelt aan de goeien?
Ja. Of wie dan ook die je zou willen laten weten waar je was.
Zoals?
Ik weet niet.
Zoals God?
Ja. Misschien zo iemand.

Of de goeien het hebben gezien weten we niet, maar even later worden zij van al hun spullen beroofd. En dat betekent voor hun de hongerdood. Het kwade wist hen dus wel te vinden.

Verlos hem van het kwade
Nadat zij de dief hebben achterhaald -net zo’n wanhopige sloeber als zij- en hem naakt en ten dode opgeschreven hebben achtergelaten, kan de zoon niet stoppen met huilen. Zijn vader probeert hem te troosten:
Jij bent niet degene die zich overal zorgen over hoeft te maken.
De jongen zei iets maar hij kon het niet verstaan.
Wat? Zei hij.
Hij keek op, zijn gezicht nat en vies. Ja, zei hij. Dat ben ik wel.

En dat is een groots mooi moment. In dit naamloze jongetje, opgegroeid in de totaal verdorven resten van onze wereld, is een buitensporig moreel besef opgebloeid. ‘Het vuur’?

Een nieuw begin
Nu lijk ik misschien gepreoccupeerd, maar als ik in een roman lees dat een vader en een zoon in een verloren wereld ‘het vuur’ met zich meedragen en de zoon ontroostbaar is bij het zien van een zondaar, dan schiet ik al gauw in de modus van Bijbelse analogieën.
Maar dat maakt het ook een boek dat, ondanks alle ellende, een belofte in zich draagt van een goede afloop.
De vader gaat weliswaar dood. Dat zagen we al een tijdje aankomen, maar het jongetje wordt door andere overlevers, ‘goede’ mensen opgenomen. Overlevers die ook een morele waardigheid hebben weten te behouden.
Zal het jongetje de ‘Verlosser’ blijken te zijn te midden van deze groep zoekenden? We zullen het niet weten, want het boek is dan uit, maar als in de laatste alinea forellen worden gezien met op hun rug patronen van een oud, voormenselijk mysterie, dan weet ik genoeg. Het zal goed komen.

The Road is ook verfilmd. In deze trailer krijg je een indruk:

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: