Tommy Wieringa – Dit zijn de namen

Geëerde voorganger
Toen ik een portret voorbereidde over Boeli van Leeuwen, sprak ik ook met Tommy Wieringa. Hij is een groot bewonderaar van deze Curaçaose schrijver die in 2007 overleed. Titels als De rots der struikeling, De eerste Adam, Het teken van Jona, Schilden van leem zijn titels die rechtstreeks uit het Oude Testament komen. Wieringa maakt er geen geheim van dat hij schatplichtig is aan Van Leeuwen. Dat kun je hier horen.
Alleen al met de titel Dit zijn de namen eert Wieringa de meester. Het zijn immers de eerste woorden van het Boek Exodus. Maar wat doet hij met deze Bijbelse voorzet?

Parabel van vluchteling en agent
Wieringa lezen is genieten van taal. Fraaie zinnen, krachtige beelden die ervoor zorgen dat zijn roman Dit zijn de namen iets van een parabel krijgt.
In deze roman strompelt de ene verhaallijn letterlijk naar de andere toe. In de ene verhaallijn zijn vluchtelingen, haveloze mensen, op zoek naar de bewoonde wereld om hun geluk te beproeven. Je krijgt een aardig idee hoe het is om als vluchteling op weg te zijn door een woestenij waar je de weg niet weet en waar honger en dorst vaste begeleiders zijn. Zij komen uiteindelijk aan in de stad waar Pontus Big politiecommissaris is. Een functionaris die treurig voortsjokt in de sleur van zijn leven. Pontus heeft na de dood van zijn ouders de band verbroken met zijn familie. Iets wat hem ook tot een dolende maakt. Wanneer de twee lijnen bij elkaar komen, gaat er wel wat veranderen.

Wortel van goed en kwaad
Een boek waarin we op heel eenvoudige manier zien hoe een religie kan ontstaan. Het hoofd van één van de vluchtelingen lijkt voorspellende gaven te bezitten waardoor het door de dolende en steeds kleiner wordende groep een talisman wordt. Een talisman waarin de kiem te zien is van een heuse godsdienst.
Maar Pontus Big gaat ook op zoek naar vaster grond onder zijn voeten. Hij wil de band met zijn familie versterken en ontdekt dat zijn moeder een jodin was. Daarna wil hij zich ankeren in de geschiedenis van zijn joodse familie. Hij heeft zijn richting gevonden.

De moraal van de lege maag
Dit zijn de namen
laat zien hoe kwetsbaar de mens is als hij op de vlucht is. Kwetsbaar voor oplichters, voor ontberingen en voor morele ontreddering. Als de mens moet proberen te overleven met honger en in uitputting, is de moraal het eerste dat bezwijkt. Maar juist ook in barre omstandigheden kun je zien dat een mens goed kan zijn. En daardoor verdenkingen op zich laadt en geofferd wordt.
Het laat ook zien hoe wreed mensen uit gewoonte kunnen zijn. Pontus Beg weet niet beter dan dat arrestanten worden mishandeld. Het hoort bij het ritueel van zijn beroep.

Interpreteren maar!
De beelden van de Exodus en de vluchtelingen en de repressieve politiecommissaris brengen je al gauw op het idee dat dit boek is geschreven om begrip te kweken voor mensen in vluchtelingenkampen en weerzin bij te brengen voor repressieve regimes. Maar net als het boek Exodus kan deze tocht door de woestijn ook staan voor andere interpretaties. Kortom, zijn wij niet alleen ‘god’-zoekers op weg naar een bestemming? Zouden de vluchtelingen in Dit zijn de namen ook kunnen staan voor politici? Voor ouders? Voor leraren aan het voortgezet onderwijs? Noem maar wat?
Een cruciale zin is volgens mij op p.266: Ga weg uit je land, van je geboortegrond en uit het huis van je vader, naar het land dat ik je zal wijzen. Het is de aansporing van Abraham: Lech, Lecha: Ga weg!, neem de stap die je bestemming zal veranderen. De aansporing die toen een heel volk in beweging bracht. Een aansporing die we allen ook nu ter harte moeten nemen?
Een indrukwekkende roman die lang in je hoofd blijft rondspoken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: