Philip Roth – The human stain

Hier staat alles in!
Er zijn maar een paar boeken per jaar die het voor elkaar krijgen. Dat je denkt ‘hier staat alles in!’ The human stain (De menselijke smet) is zo’n boek. Het is uit 2000 en beschrijft alle menselijke facetten waarover we ons verbazen en die we soms het liefst willen toedekken. Of minstens vergoelijken.
In de Nederlandse vertaling heb ik hem alleen tweede hands gezien. Ik las het in het Engels. Ik deed er lang over, omdat er zoveel in staat en omdat de taal zo prachtig is.
Over dit boek is al zo vaak de loftrompet gestoken, dat ik het maar kort houd. Je kunt ook alles overslaan en je beperken tot de laatste zin van deze post.

Wraakzuchtige collega’s
De dragende gebeurtenis van dit boek is een misverstand. Een professor vraagt zich in een college af of twee studenten die zich nog nooit vertoond hebben wel echt bestaan of dat het ‘spooks’ zijn.
Nu wil het geval dat die twee afwezigen twee zwarte studenten zijn die onmiddellijk een klacht indienen wegens racisme. Racisme? Jawel! Want het woord ‘spook’ werd in een grijs verleden wel gebruikt voor ‘neger’. Coleman tart hier een groot taboe.
Te dol voor woorden. Denk je. Maar niet in het geval van deze literatuurprofessor, Coleman Silk. Deze joodse geleerde is ook decaan van de universiteit en heeft veel overhoop gehaald om deze ingedutte instelling weer op de kaart te krijgen. Nu krijgt hij de rekening gepresenteerd door collega’s die liever onverschillig en laf dan ambitieus zijn. En een collega die wél ambitieus is, ziet haar kans om hem pootje te lichten.

Zuckerman ingeschakeld
Coleman Silk is ten einde raad als ook nog eens zijn vrouw sterft tijdens deze perikelen. Hij ziet de aantijgingen als de oorzaak van haar dood. Maar hij pakt geen geweer, hij loopt niet naar de rechter, maar hij neemt zijn toevlucht tot een schrijver. Nathan Zuckerman, een personage dat al zo vaak optreedt in Roths boeken als een soort van alter ego, moet dit verhaal boekstaven. Dat is uiteindelijk het boek dat we lezen als we in De menselijke smet beginnen.

Racistische, vieze, oude man
Colemans problemen stapelen zich op als zich ook roddels gaan verspreiden over zijn relatie met de 36 jarige schoonmaakster van zijn faculteit. Hij is twee keer zo oud en zij is ook nog eens analfabeet. Hij moet zich, zelfs tegenover zijn eigen, hoog opgeleide kinderen, verdedigen tegen het vals geklets dat zich over hun relatie verspreidt. ‘Iedereen weet het’, zegt zijn zoon. Seks tussen een oude man en jongere vrouw mag niet. Taboe twee.

Jagten van Thomas Vinterberg
Dit verhaal van Philip Roth krijgt nu extra actualiteit door wat we in de media lezen, maar ook de film Jagten van Thomas Vinterberg. Hier is de schijn van kindermisbruik (het grote taboe van deze tijd) een reden om iemand te slachtofferen. In deze film gebeurt dat ook door een leerling die een beschuldiging uit waarmee iedereen alle kanten op kan.
Maar voor de hoofdpersoon kan het maar één kant op: maatschappelijke uitsluiting. Een proces dat in De menselijke smet haarfijn uit de doeken gedaan wordt. Roth en Vinterberg hebben beiden een universeel thema te pakken.

Een geheim: taboe drie
Maar in het geval van Coleman Silk is nog meer aan de hand dan roddel en hypocrisie. Zuckerman ontdekt langzaamaan een geheim dat Coleman al vijftig jaar met zich meedraagt. De tragedie van zijn afkomst waarvan hij zich stelselmatig en bewust heeft afgesneden. Een verhaal waarin hij een aantal dierbaren heeft geslachtofferd. Je voordoen als een ander en je afkomst verloochenen. Taboe drie.

Het geheim

Coleman heeft aan de ene kant zijn identiteit zelf gemaakt, maar aan de andere kant wordt die identiteit door anderen bepaald: racist, seksistische vieze oude man.
Ik ga het allemaal niet uitleggen: niets is wat het aanvankelijk lijkt in deze roman. Je wordt helemaal gek. Maar wat een uitzichten krijg je op het menselijk tekort!

Je identiteit is van anderen
Kortom je kan het nog zo zorgvuldig opgebouwd hebben, tegen vooroordelen, roddel en achterklap valt niks uit te richten.
Lees deze roman en je weet meer over De Mens. Het stelt pijnlijke vragen over hoe wij in elkaar zitten. Hoe veroordelen we elkaar zonder dat we het door hebben? Hoe makkelijk lopen we achter roddels aan die niet kloppen? Hoe makkelijk verloochenen we waar we vandaan komen? En ten koste van hoeveel? Maar ook waarom doen we dat? Een louterend boek voor alle mensen die in hun eigen groep politiek correct denken. Van links tot rechts.
Dit boek is een loflied op en een afrekening met de ‘getekende mens’, getekend door huidskleur, vooroordeel en lafheid.
Lezen!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: