Javier Marías – Een hart zo blank

Van Marías ligt momenteel overal zijn roman De verliefden in de winkel, maar Een hart zo blank had ik nog liggen, dus die gaat eerst.
En wat een verhaal! Maar eigenlijk moet je eerst Macbeth van Shakespeare lezen of een uittreksel ervan. Er wordt vaak aan gerefereerd en het plaatst de familiegeschiedenis van Ranz en zijn zoon Juan in een monumentaal licht.
Een hart zo blank is een roman die vernuftig geconstrueerd is, je moet je hoofd erbij houden. De filosofische uitweidingen zijn een rijke bron voor de geduldige lezer. Maar de familiegeschiedenis is een tragedie van jewelste. Die stuwt het verhaal dan weer moeiteloos voort.

Titel
De titel Een hart zo blank is een citaat uit Macbeth: My hands are of your color, but I shame to wear a heart so white. Een verwijt van lady Macbeth aan haar man. Na de moord op koning Duncan is Macbeth er niet meer zo zeker van of hij er goed aan gedaan heeft zijn weldoener te doden. Maar zijn vrouw vindt die twijfel maar weekhartig: Ik heb net zulke rode handen als jij maar ik zou me schamen als ik net zo’n bleek hart had. Ik begrijp de vertaling niet: Mijn handen hebben jouw kleur; maar ik schaam me voor mijn hart zo blank.

De vertaling beweert het tegenovergestelde van wat er bij Shakespeare staat. Of blijkt op p.288 dat Marías het ook niet heeft begrepen? Of heb ik het niet begrepen?

Deze vertaalkwestie is wel belangrijk. Macbeth speelt een grote rol in dit boek. De moord op een slapende. “Ranz heeft de slaap vermoord”. Erg veel parafrases van het toneelstuk komen erin terug. Telkens vraag je je af; wie is hier dan Lady Macbeth en wie is Macbeth? Wie wordt er vermoord of door wie opgestookt?

Dit is die cruciale scène uit een productie van The Royal Shakespeare Company uit 1985 door Trevor Nunn met Ian McKellen and Judy Dench.

Hoofd erbij
Een hart zo blank
is een roman die vernuftig geconstrueerd is, je moet er wel je hoofd bij houden. De uitweidingen zijn soms diepgravend en zijn een rijke bron voor de geduldige lezer. Maar de familiegeschiedenis die aan de geboorte van de ik-persoon Juan voorafgaat, is een tragedie van jewelste. Die stuwt het verhaal weer moeiteloos voort.

Vader Ranz vertelt zijn levensgeschiedenis voor het eerst aan zijn schoondochter Louisa. Maar ook aan zijn zoon die meeluistert zonder dat hij het weet. Louisa’s eerste woorden na het verhaal van haar schoonvader zijn: “Het wordt tijd dat we aan eten gaan denken, als u honger heeft.”

Vertellen
Voor een roman die gaat over luisteren, over woorden, over vertellen. Over vragen als ‘maakt luisteren/weten schuldig?’, ‘Laten woorden de werkelijkheid verdwijnen?’

Maar dit boek fileert ook de vertrouwelijkheden tussen jonggehuwden. Wat vertel je elkaar wel? En wat niet? Hoe voelt het om je individualiteit langzaam te laten opgaan in een gedeeld leven, een gedeeld huis, een gedeeld bed? Een gedeelde vader? Marías heeft een scherpe blik.

Personages
Juan en zijn vrouw Louisa, beiden tolken Engels/Spaans.
Zijn vader Ranz, getrouwd met ‘Gloria’, dan met zijn begeerde Teresa Aguilera die zelfmoord pleegt op de eerste pagina’s en dan trouwt met Juans moeder, Juana.
En Juans vriendin Berta in New York met haar hilarisch/tragische date met ‘Bill’.

Wat doet verhaal van Berta in het grotere verhaal van Juan?
Waarom hebben zoveel personages verzonnen namen. Vage namen. Half begrepen namen? B.v. Gloria, Bill, de twee mensen in de hotelkamer Guillermo en Mirjam.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: