Kathryn Stockett – Een keukenmeidenroman

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details van de plot en/of de afloop van het verhaal.
Koop hier dit boek.

Vraag: Zou jij je baby toevertrouwen aan een oppas die je te vies vindt om gebruik te laten maken van jouw bestek? En die je ervan verdenkt allerlei nare, besmettelijke ziektes bij zich te dragen? …?
Ik ook niet.
Maar vijftig jaar geleden was het in de zuidelijke staten van de VS heel normaal dat de zwarte hulp in een gezin de baby’s vanaf hun geboorte verzorgde. Maar dat ze tegelijkertijd alleen hun eigen bestek en vaatwerk mocht gebruiken en gebruik moest maken van haar eigen wc. Alles vanwege bovenstaande ‘hygiënische’ redenen. En dat gebeurde in heel normale, blanke middle class gezinnen. Geen gestoorde types, nee, keurige mensen.
Daar gaat dit boek over. En verbijsterend om me te realiseren dat dit boek zich afspeelt in dezelfde tijd dat ik op de kleuterschool zat.

Een keukenmeidenroman laat je voelen hoe de verhoudingen lagen. Bij mannen én vrouwen.
Het boek zelf zit lekker in elkaar. Ieder hoofdstuk vanuit één personage, (behalve hoofdstuk 25).
Rond de personages zitten genoeg verhaallijnen die de spanning erin houden: Wat is het raadsel rond Celia? En het raadsel rond Constantine. Wat is er met haar gebeurd? Wat heeft Minny in de taart gedaan? En Stuart, van de lijn romantiek, is ook een onzekere factor. Wat voor geheimen draagt hij allemaal met zich mee?

Ik vroeg me alleen af wie het boek aan ons vertelt. De hoofdstukken zijn geschreven vanuit -en zijn genoemd naar- ‘Aibileen’, ‘Minny’ en ‘Miss Skeeter’. En dan is vooral de laatste benaming veelzeggend. Want wie, in de wereld van het stadje Jackson, noemt Eugenia Phelan, nou miss Skeeter? Dat zijn de hulpen. Niet haar vriendinnen, Stuart of haar familie. Dus is het boek ‘geschreven’ door Minny? Ze zegt zoiets op de laatste pagina: “Misschien moet ik blijven schrijven, niet alleen voor de krant, maar iets anders, over alle mensen die ik ken en de dingen die ik heb gezien en gedaan.”
Dus Kathryn Stockett heeft, als kind van deze racistische periode, dit boek geschreven, maar ze heeft Aibileen als vertelster gekozen. Maar waar merk je dat? Behalve op de laatste pagina?

Deze roman is strak volgens de regels van het spel opgebouwd.
Ieder hoofdstuk vanuit één personage. 1e-persoon.
Aibileen (Clark)
Minny  (Jackson)
Miss Skeeter (Eugenia Phelan). Waarom miss Skeeter. Zo wordt zij alleen door de hulpen genoemd. Waarom niet Eugenia? Of gewoon Skeeter? (Skeeter = mug).
Behalve hfdst. 25 Het Benefietfeest. 3e persoon. Hier komt voor het eerst iedereen samen in één ruimte

Maar hebben de drie vrouwen ook een verschillende stem in het boek gekregen? Waarin kun je de verschillen aanwijzen? Ik kwam niet verder dan dat de hulpen soms wat volksere uitdrukkingen hadden als ‘ik vraag me eigen af’. Waarin verschillen Minny en Aibileen? Of heeft Stockett hun eenzelfde soort taal meegegeven? Het is ook wel een klus voor vertalers om plat Amerikaans over te zetten.

Andere personages:
Hilly Holbrook
Miss Walters
Celia Rae Foote (en Johnny, ex van Hilly)
Elizabeth Leefolt
Mae Mobley Leefolt
Stuard Whitworth

Opbouw zit ‘m ook in de spanning:
– Het raadsel rond Celia waar we langzaam zicht op krijgen (bloed op het kleed)(
– Het raadsel rond Constantine. Wat is er met haar gebeurd?
– Wat heeft Minny in de taart gedaan?
– En Stuart is ook een onzekere factor. Wat voor geheimen draagt hij met zich mee? Patricia, alcoholisme, ongeïnteresseerdheid. Twee gezichten heeft hij.
Thema toilet is goed gekozen. Het is zo dagelijks en niemand kan zich hierin onderscheiden.

Eugenia Phelan, ‘miss Skeeter’. Wat vind je van haar? Hoe dapper is zij? Vind je het spannend om te weten dat de schrijfster Kathryn Stockett in dezelfde omstandigheden opgroeide als Skeeter? Zij schaamt zich voor de houding van haar omgeving. Kan zij er iets aan doen dat zij hier opgroeit? Is schaamte wel op z’n plaats? Eigenlijk ontvlucht zij over de rug van haar ‘onderwerp’ Mississippi en gaat naar New York. Laat zij de boel in Jackson niet een beetje in de steek? Is dat haar gêne over dit onderwerp?
Is dit een zoektocht naar Constantine? Haar eigen nanny? Wat is er nou precies met Constantine gebeurd? Wat is het ‘rassending’?
Ik vond het raar dat Carlton, de broer van Skeeter, 3 jaar ouder dan zij is. Maar nog steeds studeert. Terwijl Skeeter al klaar is met Engelse taal en letterkunde. Vier jaar gestudeerd. Wat vind je van haar? Is zij een held of is zij ambitieus, of beide?
En hoe kan het dat zij op p.174 op ENTER drukt? Die toets hadden typemachines toch niet begin jaren zestig? Die kwam pas met de komst van de computers.

Aibileen
Hoe eindigt Aibileen? (zij loopt door de straat).  Die jongen, Ross, Li’l Man, heeft die vorken in z’n luier!! Niemand checkt dat! Waarom?
Op p. 175 staat iets bijzonders over Abileen: “Ik schrijf ook niet aan de eerste de beste.” Ze grinnikt, “Je kunt niet liegen tegen God”. Als je dit combineert met wat er op p.487 staat: “Misschien moet ik blijven schrijven, niet alleen voor de krant, maar iets anders, over alle mensen die ik ken en de dingen die ik heb gezien en gedaan.”
Ik vroeg me toen af wie het verhaal eigenlijk aan ons vertelt. De hoofdstukken zijn geschreven vanuit -en zijn genoemd naar- ‘Aibileen’, ‘Minny’ en ‘Miss Skeeter’. En dan is vooral de laatste benaming veelzeggend. Want wie, in de wereld van het stadje Jackson, noemt Eugenia Phelan, nou miss Skeeter? Dat zijn de hulpen. Niet haar vriendinnen, Stuart of haar familie. Dus is het boek ‘geschreven’ door Minny?
Dus Kathryn Stockett heeft, als kind van deze racistische periode, dit boek geschreven, maar ze heeft Aibileen als vertelster gekozen. Maar waar merk je dat? Behalve op de laatste pagina? Of zou het er op het laatst bijbedacht zijn?

Een ‘huis’ in Sugar Ditch, de geboorteplaats van Celia

Celia.
Wat is zij voor personage? Zij draagt de plot, vanwege alle geheimhouding. Zo komt Hilly niks te weten. Maar dat maakt haar wel het interessantst.
Wat is de rol van de mimosaboom? Waarom gaat hij uiteindelijk om? Herwonnen zelfvertrouwen? (P.377). Zij gaat evenzeer gebukt onder segregatie als Minny!
Johnny komt binnen met een bijl. Minny is bang dat hij haar omhakt! Is het lot van de mimosaboom een metafoor van de scheiding op grond van ras, afkomst, sekse?
Het lijkt alsof Minny met Celia weer een kindje onder haar hoede neemt. Ze leert haar koken. Zorgt dat ze uit bed komt. Troost haar als ze pijn heeft. Ik was blij met Celia, want zij geeft Minny diepte en kleur. Thuis een bende, bij Celia komt ze tot rust.
Maar wat had ik graag meer over Celia willen weten! Ik vind haar het meest intrigerende personage. Zij is een zielsverwant van Minny en Minny weet niet hoe ze met deze verwantschap om moet gaan. Celia is afkomstig uit Sugar Ditch. Dat bepaalt evenzeer als een zwarte huid, dat ze uitgestoten blijft, wat zij ook probeert.


Elizabeth
. Is zij dom? Naïef? Of beide? Ze weet niet eens dat het hoofdstuk over haar gaat. Krijgt zij een beetje kleur in dit boek?

Hilly Holbrook. Zij is wel een beetje een karikatuur vond ik. Ik vroeg me ook af hoe het kan dat dit wicht van 23 jaar al zoveel macht heeft. Die rol zou eigenlijk haar moeder moeten hebben, maar zij wordt al als dement in een soort bejaardentehuis gezet. Zo oud kan zij toch niet zijn? De vrouwen kregen jong kinderen in die tijd. Dus miss Walters zal hooguit iets in de vijftig zijn. Maar in de beschrijving van Aibileen is ‘de ouwe miss Walters’, ‘zo doof als een kwartel’ (hfdst.1).

Minny. Is er niet erg weinig aandacht gaan zitten in deze vrouw die fysiek bedreigd wordt en verkracht? Is zij niet al te dienstbaar aan de verdieping van Celia? Wat moeten we met de scène met de naakte man die met de pook te grazen wordt genomen door Celia? Zij is de enige die het voor Minny opneemt. Minny die wordt mishandeld door Leroy en door de blanke, naakte man.
Deze roman gaat over de tegenstelling zwart/blank. Maar Aibileen is toch het voorbeeld dat zij in de tegenstelling man/vrouw ook fysiek het onderspit moet delven. Haar man Leroy slaat haat hard en meedogenloos en verkracht haar. Vind je dat dit onrecht niet een beetje ondersneeuwt in dit hele verhaal?
En die caramelcake. Hoe maak je die? Ik heb het recept gevonden en zo ziet hij eruit:

De beroemde caramelcake van Minny

Leuk, maar lang filmpje met twee leesclubs:

De naam Rosa Parks valt ook ergens. Zij werd wereldberoemd omdat zij weigerde plaats te maken voor een blanke in de bus. Hier in het kort haar verhaal:

De Jim Crowe wetten bestonden echt. Het waren meer gedragsregels die tot wet werden. Ze komen terug in de ‘Regels voor de dienst’ op p.50 (zelfde beker, kinderen niet slaan, niet tegenspreken etc.). De naam Jim Crowe komt van dit liedje:

En de trailer van de film die naar dit boek gemaakt is

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: