Renate Dorrestein – De stiefmoeder

Bestel De Stiefmoeder hier.

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details van de plot en/of de afloop van het verhaal.

De stiefmoeder begint aanstekelijk. Claire, de quilt-koningin, wordt met forse streken neergezet. Zij is de stiefmoeder om wie het draait. 12 jaar getrouwd met Axel. En al even lang de stiefmoeder van Josefien.
In elk van de drie delen, genoemd naar de hoofdrolspelers Claire, Axel en Josefien, is ook echt iemand anders aan het woord, hoewel het toch in de 3e persoon staat. Claire is een slimme houwdegen, maar Axel is een lulletje die echt dingen zegt als ‘een stukje fiscaliteit’ en ‘concullega’s’ (p.86,87). En het deel Josefien lijkt wel door Carry Slee geschreven. Driemaal een authentiek geluid, maar je kunt je afvragen of dat werkt. En of op deze manier de schrijver haar personages wel gelijke kansen geeft. Dat niet de sympathie bij Claire komt te liggen, omdat de anderen het allemaal wat lulliger in de mond gelegd krijgen. Ze zijn geen partij voor haar.

Thema’s zijn natuurlijk het stiefmoederschap. Eén op de vijf gezinnen in Nederland is een stiefgezin, dus velen kunnen zich herkennen in de twijfels en irritaties van Claire.
Maar er is ook weinig dat niet thematisch doorwerkt. Let op de naam Claire, op haar quilten, op haar kleurenblindheid, op haar ‘voodoo’-poppetjes en haar hang naar rituelen.  Hoe werken het thema Dracula en de vollemaans symboliek door?
Of heeft Claire ook gewoon iets gemeens? Staat zij juist voor de stiefmoeder zoals we die uit sprookjes kennen? Beetje hekserig, stokend en onheilbrengend, maar er op den duur toch mee wegkomend? Is het boek De Stiefmoeder juist een waarschuwing aan de wereld? Pas op voor stiefmoeders!
Dus, bewijst Dorrestein met deze roman alle stiefmoeders wel een goede dienst? En waarom?

 

Omslag
Het omslag geeft een duidelijke invulling aan de inhoud van het boek. Vergelijk titel, omslagfoto en verhaal. Wie staan er op het omslag? Welk commentaar geeft het? Ben je het hiermee eens?

Titel:
En buiten dat, sluit de titel niet veel manieren uit waarop je deze roman ook kunt lezen? Het kan nu niet meer om Axel gaan, niet over Josefien. Niet over quilts, vertrouwen of kinderloosheid. Het gaat alleen om die speciale rol die Claire vervult in het leven van Josefien, stiefmoeder. Niet die van nieuwe echtgenote van Axel of minnares of gepest kind vroeger.

Perspectief
Verhaal heeft drie delen met de titels ‘Claire’, ‘Axel’, ‘Josefien’.
Alle drie in de derde persoon enkelvoud.

Personages
Claire Paagman (Pacman)
Axel Paagman (52)
Josefien (16)
Henriette (52) (Rogier, Denise, Kimberley)
Mascha
Robin
Sir Gregory Faithwhistle (Gregorius Geloofs fluit)

Motto
A lover is a liar.
To himself he lies.
The truthful are loveless,
Like oysters their eyes!

Uit: Cat’s Cradle van Kurt Vonnegut

(klein dingetje: als we een citaat uit een vreemde taal gebruiken moeten we ook aan de spelling denken. Truthful is met één l!)

Vragen & Stellingen
– Soms steekt de constructie van de plot wel een beetje door het verhaal. B.v. wanneer Josefien naar de schuur gaat om eens de dingen te overdenken.
Hier zitten we eigenlijk naast de schrijver en denken met haar mee. Hoe komt Josefien in contact met haar vader, buiten gehoorsafstand van Claire? Dat is buiten. Dus moet ze even iets in de schuur doen. En de manier waarop briefjes gevonden worden en poppetjes, vond je die erg gezocht of wel geloofwaardig?
– Wat vind je van het einde? Had dat anders gekund?

Liefde
Als we het motto nog eens onder de loep nemen. Wat staat hier precies? Waarom zou  juist dit citaat gebruikt zijn?

Een geliefde is een leugenaar.
Hij beliegt zichzelf.
Zij die geven om de waarheid zijn zonder liefde,
Als oesters hun ogen.

Dus in het kort:

Hij die liefheeft houdt zichzelf voor de gek.
Dus als je jezelf niet voor de gek wil houden, zul het zonder de liefde moeten stellen.
Maar ook je ogen stijf moeten dichtknijpen. (als oesters).

Dus als je je ogen opent om de waarheid te zoeken en te vinden, zul je begoocheld worden door de liefde. Een wijze levensles dus?

– Citaat van Alfred: “De liefde is net de maan. Als ze niet groter wordt, wordt ze kleiner.”  Ben je het daarmee eens?
Claire wordt door Josefien Maan genoemd. Waarom? Is de liefde van Claire voor Josefien onvoorwaardelijk? Of laat die het al afweten bij de eerste puberuitbarstingen? Komt het nog goed tussen die twee?
– Vind je dat Claire en Axel een goede relatie hebben? Of is Axel een product van Clairs heerszucht. Zij heeft hem toch ook ‘opgevoed’.

Personages

– Wordt uit de summiere informatie die we krijgen uit het verleden van Claire genoeg te weten om haar gedrag en  gevoelens te begrijpen? Schets dat verleden eens?
– Vind je het jammer dat we zo weinig te weten komen over de jeugd van Claire? Of is dat helemaal niet nodig? Is die invloed van haar jeugd een verzinsel van Axel om haar hard te treffen tijdens hun laatste ruzie?
Kom je genoeg te weten van iedereen om hun gedrag te kunnen plaatsen? Of vind je dat niet nodig?

Dracula – Whitby
Uitgerekend in Whitby, de plaats waar graaf Dracula aan land kwam, heeft de quilt expositie plaats. Waarom is dit een veelbetekenende plaats voor de roman?
Wat is de rol van Alfred de ‘vampier’ in Whitby met wie Claire ‘goeie seks’ heeft? Waarom gaat ze dat onherbergzame moeras in?
– Maan. Caire wordt door Josefien Maan genoemd. Naar Clair de lune, maanlicht. En met de maan mag je niet spotten, aldus Alfred op p.68. Dat klopt, want Axel krijgt op het moment dat Claire hem ‘iets ongemakkelijks’ toewenst op p. 69, ‘dat voor hem nogal gênant is’,  op dat moment valt hij op z’n stuitje. P. 122.
– Waarom heeft Josefien buikpijn? Is dat door anorexia? Heeft ze echt een eetstoornis? Of heeft dat met de abortus te maken? Of ze moet terug naar de kliniek, want dan is er iets fout gegaan. Of Claire?…

Quilten
– Veel van wat er in deze roman genoemd wordt is van symbolische waarde. Waarom houdt Claire, toch een potige dame, zich bezig met zoiets tuttigs als quilten? Een vorm van naaldsierkunst die verschillende stoffen bij elkaar naait. Wat quilt zij nog meer bij elkaar? En waarom wordt zij kleurenblind? Wat levert die kleurenblindheid haar op in haar gezin? Waarom heet Claire Claire (helder)? Is zij helder? Of wordt haar iets helder gemaakt? Waarom wordt zij door Josefien Maan genoemd?

Claire vs Josefien
– Komt het nog goed in het gezin van Axel, Claire en Josefien? Als je de laatste pagina’s leest, wat zeggen die over de ontwikkeling die Josefien heeft doorgemaakt? Waarvan zullen Kimberley en Denise opkijken?
– Josefien en Claire hebben iets met eten. Josefien eet te weinig. Claire teveel. Werkt die omkering nog verder door? Claire heeft Josefien met liefde opgevoed. En nu neemt Josefien het stokje (en de vampiercape, p.221) over om Denise en Kimberley aan te pakken?

Moraal van het verhaal
Stiefmoeders hebben het niet gemakkelijk. Ze zijn altijd de pispaal van hun gezin. Alles wat daarin fout gaat wordt op hen geprojecteerd. Hoe ze het ook aanpakken. Discretie schenken aan de een, is verraad plegen aan de ander. En zij heeft het altijd gedaan.
Is de waardering van Claire dus een uitvergroting van hoe het eigenlijk altijd gaat tussen stiefmoeders? Of is het een uitzondering?
Of heeft Claire ook gewoon iets gemeens? Staat zij juist voor de stiefmoeder zoals we die uit sprookjes kennen? Beetje hekserig, stokend en onheilbrengend, maar er op den duur toch mee wegkomend? Is het boek De Stiefmoeder juist een waarschuwing aan de wereld? Pas op voor stiefmoeders!

Dingetjes
– p.26 Een dreumes is toch echt 1 à 2 jaar oud. Een peuter is 2 à 3 jaar en Josefien was een kleuter toen Claire in haar leven kwam.
– Met een verrekijker in het eikenhakhout zitten (p.192)  en Claire zien werken, ik weet het niet. Claire zit immers op de eerste verdieping.

Plaatjes
En Quilters Anonymous (p.54) bestaat echt. Hier is de website: http://www.quiltersanonymous.com/
De Dracula experience, dat kun je allemaal vinden in Whitby. Dat stadje lijkt ook wel op de beschrijving in het boek. Maar ik heb er geen groot hotel kunnen vinden pal aan zee. Wie wel? Hier staat veel over Whitby en Dracula.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: