Justine le Clercq – De roemlozen

Bestel dit boek hier.

Ik vond dat een geweldig spannend moment; het moment dat ik voor het eerst met anderen over mijn ouders begon te praten. En dan bedoel ik praten op een beschouwende manier. Waarbij ik mijn ouders zag als mensen die ik los van mijzelf kon zien en begrijpen. Ik was toen een jaar of zestien, zeventien.
Dat praten over je ouders houdt daarna eigenlijk nooit op. Het evolueert wel. En dat beweegt zich dan in grove lijnen van boosheid en dedain, naar mildheid en waardering.
Ik denk altijd dat iedereen dat wel zo’n beetje op die manier beleeft.
Een mooie manier om te kijken of dat ook in je leesclub zo beleefd wordt, is het lezen van De roemlozen. Naar aanleiding van deze roman kun je het hebben in hoeverre jij een look back in anger-type bent. Of dat je meer van de milde soort bent.
Titine, de hoofdrolspeelster in De roemlozen, is meedogenloos. In de portretten van haar vader -de beroemde kunstenaar- en moeder –Moema- werkt een behoorlijke dosis onverwerkt verleden door. Als dan ook nog blijkt dat de levensloop van de schrijfster parallel loopt aan dat van haar hoofdpersonage, dan geeft dat de discussie een extra lading: het zou echt gebeurd kunnen zijn allemaal!

Flaptekst
‘Dood ben je meer waard, veel meer!’ riep Moema vaak naar mijn vader, de kunstenaar. Ze riep het vaker dan: ‘Maak je huiswerk,’ of: ‘Gooi die hond weg, hij stinkt.’
Voor Titine is opgroeien vooral een kwestie van overleven. Hoewel ze niets liever wil dan normaal zijn, hangen het doorgeschoten kunstenaarschap van haar vader en de zelfverheerlijking van haar moeder als een zware schaduw over haar kinderjaren.
Zelfs wanneer Titine de afgetrapte villa uit haar jeugd heeft verlaten en in Den Haag met hulp van twee excentrieke vrienden een carrière als filmscenariste probeert op te bouwen, blijft het verleden haar achtervolgen. Soms letterlijk, wanneer haar moeder die op de meest ongelegen momenten aandacht vraagt voor haar grillen, soms in de vorm van herinneringen aan haar verdwenen broertje.

De roemlozen is een tragikomische roman over ambitie, eerlijkheid, en onmacht.

Justine le Clercq (1967) groeide op in een beschaafd Haags kunstenaarsmilieu, maar belandde uiteindelijk op straat.
Sinds 2001 is ze beleidsmedewerker in de zorg en publiceert ze in diverse literaire bladen. Haar verhaal Nieuwe ronde werd door Arnon Grunberg uitgeroepen tot het beste korte verhaal van een masterclass voor beginnende schrijvers.
De roemlozen is haar debuut.

Indeling
Motto: De geschiedenis kun je alleen behandelen als fictie.

OPMAAT
PROLOOG
Hoofdstukken met titels die schijnbaar willekeurig bestaan uit stukjes zin uit het hoofdstuk zelf.
LAATSTE MAAT

Personages
Titine Clement (een kinderlijke verbastering van Justine?), ex-verslaafde, schrijfster
Moema, een kinderlijke verbastering van mama.
De beroemde kunstenaar, die man. Naamloos. De vader. Maar nog geen grote kunstenaar. Moeder wacht op de dood van haar man, zodat zijn werk meer waard wordt.
Boi Rodrigues, verslaafde, Portugese beeldhouwer
Welmoed, filmmaakster
Broertje Roche (Roggetje).

De feiten
Hoofdpersoon Titine groeit net als de schrijfster op in een kunstenaarsfamilie en beiden belandden uiteindelijk op straat op vijftienjarige leeftijd. Le Clercq werd in 2005 benaderd door Rayke Verhoeven om mee te werken aan een script voor een speelfilm.
In 2007 was de masterclass met Grunberg en het korte verhaal.
Vader leeft nog steeds, hij is de schilder en beeldhouwer Aat Verhoog. Dit is een film van Rayke Verhoeven over Aat Verhoog, in opdracht van Justine Le Clercq.

Hij heeft veel portretten van Justine gemaakt. Meer informatie op http://www.aatverhoog.nl
Justine was project manager in de zorg. Heeft het als cliënt ook meegemaakt. Nu niet meer.
Zij vertrok uit huis op vijftienjarige leeftijd.
Zij heeft een broertje (én een zusje), de scène waarin zij lopend na een etentje naar huis moesten lopen, is echt gebeurd.
Haar moeder heeft dit boek niet gelezen.
Dit, en nog veel meer, kun je allemaal horen in een interview dat Wim Brands met Justine maakte: http://embed.vpro.nl/player/?src=urn:vpro:media:program:10343789&skin=default

Vragen
– Waarom heet het de roemlozen? Roemloos zijn is blijkbaar een probleem, geformuleerd door moeder: p.222.
– Wat vind je van de personages? Zijn ze geloofwaardig? Krijgen ze voldoende diepgang? Waaruit blijkt dat?
– Welke rol speelt het broertje Roche? Wat is er met hem gebeurd? Wat heeft hij met de verbeelding van Titine gedaan? En met die van de grote kunstenaar?
– Als de personages 17 jaar oud geweest zouden zijn, zou dat het verhaal ongeloofwaardig hebben gemaakt? Waar zou dat het geval zijn? Of zou je er niks van merken?
– Zelf kinderen krijgen is de beste manier om milder naar je eigen ouders te kijken. Of toont je omgang met je eigen kinderen juist aan dat je ouders bij jou wel erg veel steken hebben laten vallen?
– Iedereen wil nog gauw even beroemd worden. Wil nog gauw even de belofte aan de ouders inlossen.
De vader heet ‘de beroemde kunstenaar’ en de moeder verzucht in de Bijenkorf “‘Roemloos,’ zei Moema, ‘Roemloos en zonder decorum.’ Na jaren lanterfanten doemt de schrik op van bijna veertig en nog niet beroemd zijn, net als de vader: Een film (script). (Maar vooralsnog is de leverziekte van Titine veelbelovender dan haar schrijverstalent). Is die drang tot schrijverschap niet misschien de ultieme overgave van Titine aan de wens van haar ouders? Roem vergaren en erkenning van -in ieder geval- haar moeder? (zie ook p. 282 “‘Iedereen heeft zijn eigen onzichtbare motieven,’ zei Moema.”
Zij leefde al hetzelfde bohemien-leven van haar ouders, en nu moet het ook nog wat opleveren. Is Titine het voorbeeld van iemand die, terwijl zij zich voortdurend luidkeels afzet tegen haar ouders, een geslaagde kopie wordt van diezelfde ouders? Of ontwikkelt zij zich toch anders? (behalve dat zij niet een beroemde kunstenares wordt).
– De drang naar roem uit zich soms bij mannen in een drang naar een kind. De drang om iets te volbrengen in de wereld. Achter te laten.
Zou je bij Titine haar artistieke geldingsdrang kunnen verklaren uit een gefrustreerde wens tot het moederschap? Zou Justine Le Clercq een ander boek hebben geschreven als zij zelf kinderen had gehad? Of heeft zij wel kinderen? (Sluit hier gewoon weddenschappen op af! Dat maakt je leesclubavond nóg spannender.)
– “We zijn te oud om ons nog onsterfelijk te wanen, en te jong om ons verlies te nemen” p.251. Zou dit als conclusie kunnen gelden voor het hele boek?
– Ergens is er toch een soort loutering in het leven van Titine. Hoe ziet die eruit?
– Ziekte en dood zijn een rode draad in dit boek. (p.66, De beroemde kunstenaar, Titine, Moema ‘had een heleboel kanker’, Roche, de vrouw van de driehoeksverloving (p.83). Wat is Titines verhouding tot de dood? Waar staat de dood voor in dit boek?
– Vergelijk de OPMAAT en de LAATSTE MAAT. Zoek de verschillen. En wat betekenen die verschillen?
– Dit debuut van Justine Le Clercq wordt op z’n best nogal omzichtig geprezen. Het zou teveel leunen op het levensverhaal van Le Clerc zelf en op de stijl van andere schrijvers (Grunberg en Van der Kwast). Vind je dat een probleem?
– Wat is de moraal van dit verhaal? Kinderen die zich erg van hun ouders hebben afgezet, hebben op latere leeftijd een grotere drang om de verwachtingen van hun ouders alsnog in te lossen dan kinderen die altijd al beter in de pas liepen.
– Of: een beroemde vader is een levenslange last.
– Of: Ouders die niet volwassen willen worden, drijven hun kinderen uiteindelijk tot wanhoop.
– Of: Streven naar roem is zinloos. Het eindigt in wanhoop of de dood.
– Of: Het gewone burgerlijke leven met opofferende, attente, liefdevolle ouders is de beste garantie voor een gelukkige jeugd en dito toekomst.
Weg met de bohemien!!

SISTER MORPHINE op p. 265:

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: