Jens Christian Grøndahl – Dat weet je niet

Jens Christian Grøndahl – Dat weet je niet
Dat weet je niet is een echt familieboek. Het is een roman waarin allerlei familierelaties op kleine schaal op scherp worden gezet.
Het schetst een huwelijk van 25 jaar. Hoe gaan David en Emma met elkaar om? Wat houden ze voor elkaar verborgen? Hoe gaan ze met hun dochter om? Hoe gaan ze met hun eigen verloren, of niet helemaal tot uitdrukking gekomen ambities om?
Een roman die gaat over het leven van vijftigers. Dus voor iedere leesclub een feest van herkenning. Wat heb je van je ouders meegekregen? Wat geef je je kinderen mee? Het slotbeeld lijkt een pleidooi om niet teveel waarde te hechten aan afkomst en ambities. Voor je levensgeluk is het uiteindelijk niet van belang. Of is deze conclusie te wild? Laat het hier weten.

 

VOOR DE BOEKHANDEL EN BIBLIOTHEEK:
Klik op Barcode voor leestips Dat weet je niet – Jens Christian Grøndahl voor de PDF met QRcode.
Deze code kun je uitprinten op je eigen briefpapier en vervolgens in het betreffende boek vouwen.
Zo kunnen klanten met een smart phone al in de winkel of bibliotheek zien of deze titel iets is voor hun leesclub.
(App’s waarmee je zo’n QR-code kunt lezen zijn b.v. QuickMark of QRReader (iPhone), of google naar QR codes voor Android).

Ovington Gardens, Londen

Loslaten van je afkomst
Maar het is ook een roman over het loslaten van je afkomst.
Je kunt het er dan over hebben of David verraad pleegt aan zijn ouders. Of dat Nabeel dat verraad pleegt (p.202)? Pleegt Emma verraad aan David door met Joe naar bed te gaan? Of is zij daardoor pas echt in staat om voor David te kiezen?
Het is ook het loslaten van je sociale achtergrond. Emma rijk, David arm.
De grote vraag blijft dan of de ouders van David gelukkiger zijn geworden door het benadrukken van hun joodse wortels? Of is David gelukkiger door het loslaten ervan?
Is Mansoor gelukkig met het vasthouden van zijn Pakistaanse roots?
Zou Emma gelukkiger zijn geworden wanneer zij echt voor het kunstenaarschap had gekozen? Of komt zij erachter dat dat niet bij haar past?
Emma woonde als kind overigens aan Ovington Gardens in Londen. Daar staan best leuke huizen, kun je hier links zien.

Maar afkomst kun je ook opvatten als ‘wat heb je meegekregen van je ouders’ en ‘wat geef je je kinderen mee’.
Vergelijk Davids luide aankondiging dat hij zijn eventuele zoon niet zal besnijden met de scène die Zoë maakt dat zij moslima wil worden. Beide stellingen worden niet waargemaakt. Wat zegt dat over beide ouder/kind-relaties?

Je thuisvoelen of vreemdeling blijven.
Het lijkt wel dat alle personages uit een ander land afkomstig zijn. Of eerste of tweede generatie allochtonen. Pakistan, Engeland, Duitsland, Litouwen en waar zal Frøydis MacIntyre vandaan komen? Wat zou Grøndahl ons hiermee willen vertellen?
Je kunt best een aardig leven met elkaar hebben zonder dat allemaal te benadrukken?

Trouw vs. Ontrouw
Zet Grøndahl ons op p.37 niet erg nadrukkelijk op het verkeerde been? ‘Was dat zo? Was het deugdzaamheid of luiheid? Vóór David had ze maar een paar jongens gekend’. Want we komen pas op p. 180 (‘Is that you?’ e.v.) te weten dat Emma helemaal niet zo deugdzaam is geweest.

En meer van die vragen
– Waarom willen Emma en Florence zo graag op zoek naar de nabestaanden van Iris?- Waarom krijgt die arme vriend er op p.54 zo van langs? En wie bedoelt Florence vervolgens met ‘die trut, trut, trut’?
– Waarom rijdt David op p. 166 weg i.p.v. te doen wat hij dat hij moet doen: ‘hij moest even naar haar toe (…) Hij stapte in zijn auto en reed weg’?
– Waarom is de scène in Valencia –in het dolfinarium- zo belangrijk? P.168, p.179

Titel
De titel staat pas aan het eind, op p. 203: ‘Ik hoef de Koran niet te lezen om te weten dat ik van hem houd.’
‘Zoë, dat weet je niet.’
Wat je niet weet is dus of iemand van je houdt. Maar dat is niet het enige. Het roept de vraag op hoeveel je eigenlijk van iemand moet weten om van hem/haar te kunnen houden?

Personages
Het is een korte roman, maar het wemelt van de mensen:
– Adam Zalman – Dora Fischer en zoon David
– Margaret Warnock en haar man en hun dochters Emma en Florence
– David Fischer (eigenlijk Zalman) – Emma Warnock en dochter Zoë
– Mansoor – Jehan met hun zoon en dochter Nabeel en Safia
– Zoë – Nabeel
– Louise die zwanger weg wil bij haar Magnus vanwege een minnaar
– Davids eerste grote liefde, Naomi Katznelson. Zijn zakenreis scharrel Kirstin met wie hij niet naar bed gaat. weigert zelfs een prille toenadering. Maar gaat niet vreemd met Kirstin,
– Joe, de eerste grote liefde van Emma met wie zij vreemdgaat.

Opvallend is bij deze gezinnen dat ze klein zijn. Veel enige kinderen. Maar ook dat ze vaak uit andere landen afkomstig zijn.

Als je nu naar die personages kijkt, wat kun je daarover zeggen.
– Vind je dat David en Emma een fijn huwelijk hebben? Waarom? Waarom niet?
– Is Emma er nu echt overheen dat ze niet de kunstenares is geworden die zij ooit dacht te worden?
– Zijn Emma en David dappere mensen om resp. Joe te ontvluchten vanwege een ongelijke artistieke strijd en Naomi te ontvluchten vanwege de joodse wereld waar David juist uit wil.
– Snap je de reacties van Emma en David op de videoinstallatie van Zoë?
– Als we de titel van dit boek als uitgangspunt nemen bij het beschouwen van de personages, wat weten we niet van hun? En wat weten ze allemaal niet van elkaar? En is dat erg?

Slade School of Fine Art, de kunstacademie van Zoë

Moraal van het verhaal
Is dit een roman over de liefde?
En dat je de ander nooit precies kan kennen en dat je je daar maar bij neer moet leggen? Want hoe iemand precies van je houdt: Dat weet je niet?
Is het een roman die laat zien dat je, ondanks dat je los bent geraakt van je oude wortels, toch een goed leven kunt leiden?
Of wil deze roman zeggen dat je altijd je ambities van je jeugd moet volgen, want als je ze vroegtijdig loslaat, blijf je altijd in hun greep?
Of is het simpelweg: je hoeft niet alles van elkaar te weten, anders wordt je gek of verlaat je elkaar? (zie de openhartige Louise die door Emma min of meer verstoten wordt)

Druk- en (ver)taaldingen
Er zijn ook een aantal vreemde dingen in blijven staan.
We gaan dus de uitgever (gratis!) een handje helpen bij de voorbereiding van de tweede druk. Ik heb er een aantal gevonden. Wie vindt er nog meer?
p.18: Moeder Margaret heet hier Warnoch en op p. 43 Warnock
p. 22: Zijn mobiel belde ging juist toen…
p.24: ‘het sterke zonlicht blijkt niet uit iets anders dan uit…’ uit niets anders toch?
p. 28: Kunnen mensen een ‘wisselbare’ indruk maken?
p. 29: ‘Schel licht uit een projector’. Is dat niet gewoon een vliegtuig koplamp? Of een schijnwerper? Zie ook p.75.
p. 66: Bagageruim is dat niet gewoon een kofferbak?
p.91: Dat hakenkruis was er toch op geklad? Niet op ‘getekend’?
p.92: Nabeel krijgt hier de Freudiaanse verbastering Nadeel!
p.94: Ik heb al jaren niet geëxposeerd toch? Of is dit Emma’s Engels/Deense manier van praten?
p.144: ‘het leven stroomde ook naar achterwaarts.
p. 193: Wat zijn ‘steile mannen’?
p. 202: ‘..ik besloten heb me te bekeren.’ ‘Waarnaar?’

Citatenparade
En toch ook wel weer een aantal zinnen waar ik langer aan bleef hangen:
p.37: Het om zich heen grijpende bloot in de media herinnerde haar eraan dat een man er ook anders uit kon zien dan degene met wie ze getrouwd was.
p.50: Volgens Emma had de kunst zich met de opstand van de avant-garde tegen de zogenaamde ‘kunst als instituut’ opgeheven. Een Picasso was ook een Picasso in een woonwagen, terwijl de installaties van de postmodernisten niets meer dan rotzooi zouden zijn buiten het museum dat ze zo kritisch bekeken’.
p.75: Hij wilde graag net als iedereen zijn. Hij wenste niets anders, volledig in strijd met het overheersende verlangen op te vallen en uniek te zijn. Je zou bijna kunnen zeggen dat hij uniek was in zijn behoefte om gewoon te zijn.
p.116: We hebben geen huis, Louise, de hele wereld niet als we ons bij elkaar niet thuis kunnen voelen.
p.121: Je kunt op de rots de rots niet zien.
p.123: Zij zou zich afvragen of ze aan het vrijen waren omdat ze getrouwd waren, of dat ze getrouwd waren omdat ze nog steeds zin in elkaar hadden.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: