Nada – Carmen Laforet

Andrea is achttien als ze in Barcelona gaat studeren. Ze gaat op kamers wonen bij haar familie die allemaal op elkaar wonen in één groot huis dat zijn beste tijd gehad heeft. Oma, een tante, ooms – eentje zelfs met vrouw en kind- en een huishoudster. Het is vlak na de Spaanse burgeroorlog en Andrea ervaart de gevolgen van deze oorlog voor haar familieleden in alle aspecten. Honger, armoede, verdwazing, verbittering. Deze familie heeft alles verloren en Andrea moet in dit vacuum overeind zien te blijven. Andrea blijft dromen van een beter leven, een droom waarvoor zij naar Barcelona was gekomen. Met alle mogelijkheden die haar jeugd en onbezorgdheid haar bieden, zoekt ze haar weg door deze verwonde stad.

Het is mooi om te zien of er gelijkenissen zijn tussen het stedelijke Nederland van rond WOII en Barcelona van toen. Ook voor iedereen die ooit naar ‘de grote stad’ verhuisde om er een nieuw bestaan op te bouwen, levert deze roman herkenning op. Maar het samen bespreken van deze roman is vooral mooi wanneer je op zoek gaat naar de vele metaforen van jeugd, ouderdom, hoop en verbittering. Bij voorbeeld het huis, de familie, de honger, de kunst etc.
Flaptekst
Als de achttienjarige Andrea direct na de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) in Barcelona gaat studeren, vindt ze onderdak bij haar familie: haar grootmoeder, tantes en ooms, die met elkaar in een huis wonen dat niet meer is wat het is geweest. Andrea komt er terecht in een wereld die is getekend door de oorlog en wordt bevolkt door verbitterde en verdwaasde figuren; een ‘niets’ dat haar omringt en waarin zij zich staande moet zien te houden. De beklemmende sfeer in dat spookhuis aan de calle de Aribau vormt een schril contrast met de illusies waarmee Andrea in Barcelona was aangekomen. Met de heldere stem van haar jeugd, in een taal die alle zintuigen prikkelt, doet Andrea verslag van haar pogingen te ontsnappen aan het niets en het leven in al zijn volheid te leren kennen.

Indeling
Dit boek heeft 25 hoofdstukken
Eerste deel i – ix
Waarin Andrea aankomt in de calle de Aribau
tot de aftocht van Angustias.

Tweede deel x – xviii
Waarin Andrea de vrijheid beleeft met Ena
tot dat de moeder van Ena staat op de stoep.

Derde deel xix tot xxv
Waarin Ena’s moeder haar bekentenis doet over Román
tot de zelfmoord Román, nieuwe start in Madrid.

Waarom deze indeling in drie delen?

Personages
Andrea
Oma
Juan
Gloria
Román
Angustias
Antonia, de huishoudster
Donder, de hond
Ena
Jaime
Pons
Calle de Aribau:

Van welke personages krijg je het meeste te weten?
En van wie het minst?

Perspectief
Via Andrea vertelt de ik-persoon het verhaal.
Voor lezers die deze jaren veertig nog hebben meegemaakt is het de moeite waard om na te gaan waarin het leven van de achttienjarige Andrea in 1938 verschilt van dat van achttienjarigen in het Nederland van 1938?

Honger
In het huis aan de calle de Aribau wordt honger geleden. En niet op één gebied van het leven.
Andrea besluit om niet meer deel te nemen –en bij te dragen- aan de maaltijden thuis. Deze beslissing draagt verder dan de maaltijden aan tafel. Wat betekent dat voor haar karakterontwikkeling en haar plaats in haar familie?

Veel plaatjes en informatie (ook een fragment uit een film uit 1947) vond ik op dit blog.

Hier staat o.a. dat Carmen Laforet in de calle de Aribau geboren is. Een foto van haar huis staat er bij. Is dit het huis zoals dat beschreven staat in Nada? Waarom wel/niet?

Juan is kunstenaar en het vriendenclubje van Pons bestaat uit kunstenaars. Wat is het verschil?

Het huis
Het huis in de calle de Aribau staat voor veel meer dan alleen het huis. Vervallen, zielloos opgestapelde spullen uit een rijker verleden, hongerende bewoners. Kunstenaars die wanhopig schilderen, musiceren. Nadruk op een groteske vorm van kuisheid. Bewoners die elkaar kapot proberen te maken. Een krachteloos oud omaatje. Etc.

Román
Van Román komen we niet veel te weten. De meest raadselachtige persoon. Waarom? Terwijl hij de meest muzische is van allemaal. Is hij nu violist of pianist?
Komen we weinig van hem te weten vanwege het perspectief? Want Andrea is bang van hem, dus wil hem weinig onder ogen komen. Daardoor krijgen we hem weinig te zien. Ze durft letterlijk en figuurlijk niet bij hem naar binnen.
En waarom doodt hij zichzelf met een mes? En niet met het pistool dat we hem al in het begin van het verhaal zien schoon maken.

Een nieuw begin
Is het toevallig dat er telkens iemand moet ‘wegvallen’, vooraleer Andrea een nieuwe stap kan zetten?

Kunnen we erop vertrouwen dat Andrea, na het jaar Barcelona, dusdanig veranderd is dat zij in Madrid een gelukkiger leven tegemoet gaat? Waarom zou dat zijn? Betrek daarin de weersomstandigheden van toen zij in Barcelona aankwam en die van toen zij naar Madrid vertrok. Is deze aanwijzing voldoende?

Wanneer je je realiseert dat deze roman geschreven is ten tijde van de overwinning van generaal Franco in de burgeroorlog en de voorboden van de Tweede Wereldoorlog.
Wat heeft deze jonge schrijfster willen vertellen met deze roman, zonder dat ze dat recht voor z’n raap kon doen?

Waarom heet dit boek Nada (Niets)?
Wat verstaat Andrea eigenlijk onder niets? Vgl. p. 325: “Uit het huis in de calle de Aribau nam ik niets mee. Tenminste, dat dacht ik toen.”
We hebben er een mooi boek aan overgehouden.


De wandeling vanaf p.123 kun je nu nog maken. Van de via Layetana, de kathedraal, Ramblas, calle de Pelayo, Plaza de la Universidad etc.

En kijk ook op calle de Aribau 36, daar woonde  Carmen Laforet zelf. Het zou de inspiratiebron zijn voor Nada.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: