Houdini of De Tussentijd© – Michel Boll

Flaptekst
Houdini of De Tussentijd© kent behalve een lange ook een bijzondere ontstaansgeschiedenis, die teruggaat op de spraakmakende brand in 1993 van het Wastoracomplex in Zaandam. Zoals Michel Boll zijn roman uit de smeulende as van Wastora heeft doen ontstaan, zo poogt ook de hoofdpersoon van de roman, Timon Tornburg, aan de dood te ontsnappen.

Met toenemend succes worstelt Timon zich door de ups and downs van het leven, maar als hij de sleutel van het bestaan gevonden denkt te hebben en daar een boek over schrijft, verdwijnt hij tijdens een reis in het oerwoud van Costa Rica. Slechts het nummerbord van het tourbusje wordt teruggevonden. Als een vriend vervolgens zijn neus steekt in Timons nalatenschap en een boekje opendoet over de jaren voorafgaand aan diens noodlottige verdwijning, wordt hij verrast door een kant van Timon die hij niet kende.

Michel wie??
Ik moet zeggen dat ik deze auteur ook maar vaag ken. Zijn roman Krimp heb ik ooit eens gelezen. Daarin stond een onhandige man centraal die op een hilarische manier een tragisch lot droeg. Dat staat me ervan bij.
De stijl van Boll in Houdini is vergelijkbaar met die van Ernest van der Kwast (Mama Tandoori) en David Sedaris (Naked). (En natuurlijk ook met die van Leo Tolstoj en James Joyce maar dan zijn de verschillen pregnanter.)

Voor een leesclub die eens een boek wil bespreken dat nog geen andere club heeft besproken, is Houdini een aanrader.
Er zitten nogal wat aspecten aan die het bespreken waard zijn.
Neuroses, twijfels en frustratie rond vaderschap en een listig spel met auteurs, perspectieven en personages.
Maar ook de theologie speelt er op speelse wijze een rol in.
Personages:
Wilfred, leraar Duits
Dean, gesjeesde classicus, corrector

Maarit de Kruier
Timon Tornburg

Van Paul Auster weten we dat hij er aardigheid in heeft om met
perspectieven te goochelen. Maar Michel Boll heeft er in deze laatste roman
ook erg veel plezier in.

We hebben te maken met één boek (van Michel Boll) en misschien wel twee titels.
Houdini (van Wilfred)
De Tussentijd© (van Timon Tornberg)

Er lopen twee verhalen door elkaar heen.
Een verhaal met hoofdstukken die genoemd zijn naar (geografische)
plaatsen, vanuit Timon verteld.
Een verhaal met genummerde hoofdstukken die het verhaal vanuit Wilfred
verteld wordt.

Je zou de weg die Timon gaat kunnen karakteriseren als die van ‘sorry’
naar ‘ik hou van je’. Wat is er gebeurd dat hij deze wending kan maken?
Betrek hierbij dat dit het enige deel is dat in de tweede persoon
geschreven is.

Ik ging er wel vanuit dat Timon zelfmoord zou plegen. Dat hij in zijn
boek daar van afziet en sterker nog, het leven omarmt, heeft dat alleen
met de geboorte van Julia te maken? Of is dat al eerder aan de gang? Is
deze roman eerder te lezen als een loflied op de psychiatrie dan op het
leven zelf?

Is Maarit een vrouw waarin je je kan verplaatsen? Waar ligt dat aan? Is
Timon een betrouwbare bron om het karakter van Maarit te schetsen? Hoe
zouden háár autobiografische schetsen eruit zien?

Is Timon een aansteller?

“Wat zou het geweldig zijn om niet echt te bestaan”… (p.295) tot
“Eens kijken wat mijn eigen Max Brod, pastor Wilfred, ervan zou vinden.
Die had ervoor doorgeleerd tenslotte” (p.296).
Wat zeggen deze zinnen over het hele boek?

Het maken van een kind via IVF is als de boot over de berg trekken in
Fitzcarraldo (p.99). Daarom heet het laatste hoofdstuk waarin Julia
geboren wordt ‘Tussen Pachitea en Pongo’, rivier en locatie uit deze
film. Of is dit te groot gedacht?

Houdini is de man die uit schier onmogelijke situaties zich wist te bevrijden. Deze metafoor is nogal aanwezig in deze roman. Timon zelf is ‘bevrijd’ uit zijn depressies en angsten. Maar er zijn nog veel meer ‘Houdini’-momenten aan te wijzen. Bij de geboorte van Julia wordt deze link zelfs letterlijk gelegd. Maar het is een aardig tijdverdrijf om ook de andere momenten te ontdekken en erover te discussiëren.

Wilfred wordt wel degelijk genoemd in de autobiografische roman van Timon. Op één moment noemt hij Wilfred ‘zijn Max Brod’. Max Brod was de vriend en erfgenaam van Kafka’s literaire nalatenschap en later diens tekstbezorger. Wilfred lost dus een verwachting van Timon in.

Wat is er met Timon gebeurd? Is het nog waarschijnlijk dat hij zelfmoord heeft gepleegd? Of is het een binnenliteraire zelfmoord? Heeft hij ‘zelfmoord’ gepleegd door zichzelf genezen te verklaren? Door zijn Timon-pen neer te leggen en zijn nalatenschap in handen te leggen van zijn alter ego Wilfred?
Is er veel stilistisch verschil tussen de schrijver van de genummerde hoofdstukken en de schrijver van de hoofdstukken met een titel?
Wat wel aardig is is dat Timons literaire biografie overeenkomt met die van Michel Boll, de schrijver van dit boek. Hij heeft ook een verhalenbundel Kus me Kus me Kus me geschreven (p.186). Zijn er aanwijzingen dat we Timon en Wilfred kunnen beschouwen als ‘zwei Seelen im Brust’ van de auteur Michel Boll? Dat de twee verhaallijnen een soort dialoog zijn tussen deze twee persoonlijkheidsaspecten?
Hoe moet je dan die ‘versmelting’ van Wilfred en Timon begrijpen op p.248?

Wat voor rol speelt religie in dit boek. De –katholieke- kerk, God en de schepping worden nogal eens aangehaald. Is dit koketterie? Of zegt dit iets over de schrijver als schepper van zijn personages. Zelfs van schrijvende personages? (de foto van de auteur op het achterplat is geen foto van Boll). Let wel, in deze roman is de tussentijd een bedenksel van God. Hij heeft er zelfs patent op aangevraagd..

Vragen, vragen, beste lezers. Zo veel dat je er wel een avond mee doorkomt.

Overig materiaal
De opdracht I can saw a woman in two… is uit For My Next Trick I’ll Need A Volunteer van Warren Zevon. Lees en luister op:
http://www.actionext.com/names_w/warren_zevon_lyrics/for_my_next_trick_ill_need_a_volunteer.html

En wil je ook eens een schrijvershuisje huren, net als Timon deed? Bungalowpark Het Jachthuis bij Soesterberg bestaat echt: http://www.bungalowparkhetjachthuis.nl/index.html

Interview met Michel Boll in Almere Vandaag: http://www.almerevandaag.nl/nieuws/almere/article6361671.ece/Brand-in-Wastoracomplex-leidt-tot-nieuw-boek-van-Boll

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: