Onzichtbaar – Paul Auster

Flaptekst
Austers vijftiende roman opent in New York, in de lente van 1967. Adam Walker is twintig jaar, en pas afgestudeerd aan Columbia University. Hij wil dichter worden. Op een feestje ontmoet hij de raadselachtige Fransman Rudolf Born en diens zwijgzame maar verleidelijke vriendin Margot. Voordat hij het weet is Adam verwikkeld in een perverse driehoeksverhouding die tot een plotse geweldsdaad leidt. Zijn leven neemt een totaal andere wending.

Een adembenemende roman die ons van 1967 tot 2007 voert, van New York en Parijs tot op de Caraïben. Auster brengt het schaduwland tussen geheugen en waarheid in kaart, tussen schrijverschap en identiteit, in een verhaal vol woede en lust in een nietsontziende zoektocht naar rechtvaardigheid.

Kan je hier een avond over doorpraten?
Je moet van een spannend verhaal houden, maar daar doorheen ook een ingewikkeld spel met perspectief willen meespelen.
Waardering: **** (van de vijf sterren)

Puzzelen
Onzichtbaar van Paul Auster is een boek dat vraagt om gepuzzel. Een feest van verwijzingen. Wat b.v. te doen met het allereerste beeld van de dode wandelaar op p.7. “Bertrand de Born, de twaalfde eeuwse dichter, die zijn afgehouwen hoofd aan de haren draagt terwijl het als een lantaarn heen en weer wiegt”. Het hoofd “dat jammerend rondging in de onderwereld en de Florentijnse reiziger vroeg of er een grotere smart kon bestaan dan de zijne.” Wie is de romp in Onzichtbaar en wie het jammerende hoofd?
Maar het heeft ook mooie morele dilemma’s. Het beschrijft o.a. een groot taboe.

En het einde is zo raadselachtig, dat je daar ook lang over kunt doorpraten. Ik kom daar niet uit. Misschien dat je met je leesclub er wel uitkomt. Ik ben benieuwd.

Auster = Jim = Adam?
Er zijn drie vertellers: ‘Jim’, ‘Adam’ en ‘Cécile’.
En dan heb je nog de auteur, Auster. Hij vertelt ons een verhaal dat niet waar is. Met mensen die niet heten zoals ze genoemd worden.
De personages bestaan niet echt en krijgen, om hun niet-bestaandheid nog eens te onderstrepen, een andere naam door hun leugenachtige verteller die ook onder een
andere naam in het boek wil staan.
Eigenlijk is dat niets bijzonders. Iedere romanschrijver doet dat. Maar in dit boek wordt er wel erg de nadruk op gelegd (p. 201)
Wat mij opviel was dat Auster aan Jim en Adam zijn eigen biografie meegeeft. Jim is  even oud als Auster en is ook schrijver. Ook joods misschien?
Adam (die hetzelfde leven leeft als Jim) heeft ook dezelfde biografie als Paul:
Auster is in Newark geboren, New Jersey, in een middle class joods gezin. Zijn vader is van Poolse afkomst. Hij groeide op in South Orange, New Jersey en ging naar de Columbia Highschool en studeerde aan de Columbia University. Na z’n afstuderen in 1970, verhuisde hij naar Parijs waar hij de kost verdiende met het vertalen van Franse literatuur. In 1974 kwam hij terug.

Waarom heten ze zoals ze heten?
En wat te denken van Austers gewoonte om aan deze verzonnen personages namen te geven die ook niet van henzelf zijn? De familie Walker kreeg haar naam omdat een ambtenaar de naam Walshinksky niet kon spellen. Freeman is een bekende naam die aan slaven werd gegeven nadat ze vrijgekocht waren. Williams, de naam van de vermoorde jongen, is ook zo’n naam.
Cécile Juin, Juni is genoemd naar een maand. Vgl. ‘Vrijdag’ de slaaf van Robinson Crusoë.

Waarom is Adam, die toch ook veel bij elkaar fabuleert, zo goed te
vergelijken met de werkelijke Paul Auster? Spreekt Adam dan misschien
wel de waarheid?
Waarom leven Adam en Jim eveneens dezelfde levens? (p. 61) ook New Jersey, ook Columbia, ook uit 1947. Jim “voltooide (zijn) roman aan het eind van de afgelopen zomer (2007)” P.201. Paul Auster voltooide in die tijd zijn roman Op reis in het scriptorium. Een schrijver die in een kamer allerlei zelf verzonnen personages ontvangt.
Een leuke invalshoek is dan om dit boek te (her)lezen als Adam = Jim = Paul Auster.
Daarmee krijgt de jij-vorm in hoofdstuk 2 een aardige lading. Wie is jij?
Je zou kunnen stellen dat Adam de jonge, briljante student en schrijver is spe is.
Dit personage komt uit het ‘niets’ (hij weet niet op welk feest hij was, met wie hij mee was, waar het was ter gelegenheid waarvan het feest was). Hij wordt personage als hij Born ontmoet (Born = Geboren). De eerste mens: Adam. Onschuldig in zijn genialiteit maar gretig happend van alle verboden vruchten die men hem voorhoudt: Margot en Gwyn, twee grote taboes overtredend: Overspel en incest.

Maar het is boeiend om te zien wat er allemaal mogelijk is als Adam, Jim en Paul Auster één en dezelfde persoon zouden zijn.

Onzichtbaar
Waarom heet deze roman zoals hij heet? Wie/wat is onzichtbaar. Let op de mensen en zaken die ‘verdwijnen’, die onzichtbaar worden.

Een taboe: een misdaad waar niemand last van heeft?
Je kunt het hebben over wat een taboe is. Een taboe is iets wat verboden is zonder dat je daar anderen en jezelf schade mee berokkent. Een taboe is dus een verbod van een hogere orde. Is het belangrijk dat mensen taboes eerbiedigen? Waarom eigenlijk wel/niet?
Wat vind je van de ontwikkelingen in het hfdst. Zomer?
Adam had juist besloten een goed mens te worden. Lukt hem dat? Betrek hierin ook  wat er op p.113 staat: “Jullie begrijpen volledig de draagwijdte…” etc. tot “…je de eed niet zult breken”.

Schrijvers/personages
Waarom zijn zoveel personages zelf ‘auteur’? Zelfs het kleine dode
broertje heeft briefjes geschreven. Zijn zij betrouwbare beschrijvers van hun wereld?
Jim Freeman is de belangrijkste auteur in het ‘heden’. Hij heet vrij
man. Hij kan doen wat hij wil. Maar Adam Walker ‘wandelt’. Beiden zijn
‘vrij’.

En wat zijn dat voor herinneringen? Walker weet aan het begin niet eens
wat het voor feest was waar hij was! Waarom hij zich had laten
overhalen om naar dat feest te gaan. Terwijl hij zich van andere zaken
wel alles lijkt te herinneren!
Daarbij lijken ook nog eens alle eerste indrukken die hij heeft van
mensen niet te kloppen. Maar dat geldt eigenlijk voor alle personages.

En al deze personages proberen allemaal hun gelijk te halen bij de lezer. Hoe geloofwaardig zijn ze eigenlijk? Wie geloof je het liefst? Adam? Jim? Cécile?

Personages: de favorieten
Wat vinden wij uiteindelijk van deze personages? Heb je favorieten?
Adam Walker (Walshinksky)
Gwyn Walker
Jim Freeman
Rudolf Born
Margot Jouffroy
Cécile Juin

De rol van Cécile
Een kwestie waar ik niet uit kwam is die rond Cécile. Wat is haar rol aan het eind van het boek? Wat moeten we met haar dagboek? En wat moeten we met het laatste beeld van de zinloos in stenen houwende mensen?
Een handeling die de aanvaarding verbeeldt van het leven dat niet spannend of meeslepend hoeft te zijn? Is dit een soort berusting in de zinloosheid van het schrijven? Is dit het laatste boek van Paul Auster? Is hij hierna ‘onzichtbaar’. Verdwijnt hij als schrijvend personage?
Niettemin ben ik benieuwd naar zijn nieuwe roman Sunset Park dat nog dit jaar, 2010, zal verschijnen.

Ik hoor graag jullie reacties.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: